Koninklijk Paleis op de Dam

Koninklijk Paleis

De classicistische gevel en het beeldhouwwerk op het vroegere stadhuis moesten de grootsheid van de stad Amsterdam benadrukken. Het Koninklijk Paleis op de Dam wordt door de koningin nog regelmatig gebruikt voor officiële gelegenheden.
De Dam in Amsterdam is nu vooral een terrein van samenkomsten en verpozende toeristen. Het plein in het centrum heeft er niet altijd zo leeg uitgezien. Rondlopende ganzen en varkens hebben jarenlang het beeld op de Dam bepaald. Later kwam er handel en kwamen er voornamere huizen. Onder het monument op de Dam liggen de gewelven van de oude doorvaartsluis. Het IJ was via de Dam verbonden met de Amstel. Bovendien stonden op de Dam een waaggebouw en het oude stadhuis.

Oude stadhuis op de Dam

In de jaren dat Amsterdam uitgroeide tot een wereldmacht bleef de oude raadzaal op de Dam met toren en grote houten Hollandse gravenbeelden in gebruik. Op 7 juli 1652 maakte een felle brand een einde aan het gebouw. De brand van het oude stadhuis op de Dam in 1652 werd door Abrahamsz. Beerstraten in een schilderij vastgelegd. De plannen voor een nieuw stadhuis bestonden echter al. Hieraan werd in 1548 begonnen, want het oude middeleeuwse gebouw was te klein geworden.

Classicistische stijl

In 1648, na het einde van de Tachtigjarige Oorlog, begon men met de bouw van een nieuw stadhuis voor Amsterdam. Het Paleis op de Dam was een ontwerp van de schilder en architect Jacob van Campen (1595-1657). Het classicistische ontwerp van Jacob van Campen moest het zelfvertrouwen van de Amsterdamse bevolking, na de zege op de Spanjaarden, weerspiegelen. In 1662 werd het laatste gedeelte voltooid. Uit alles straalde de macht en de rijkdom van het toenmalige Amsterdam: sober en toch streng aan de buitenkant, maar met binnen een ongekende weelde. De enorme Burgerzaal had een Venetiaanse allure. De Burgerzaal beslaat de volledige lengte van het gebouw. Voor de fundering van het Koninklijk Paleis op de Dam werden meer dan 13.000 heipalen gebruikt.
Uiteraard kreeg het nieuwe stadhuis passende vertrekken voor de burgemeesters en schepenen. Op de zolder bevond zich het wapendepot voor de schutterij. In de kelders lag een cellencomplex voor de veroordeelden.
De schilderijen en beelden in het stadhuis van Amsterdam hadden altijd een educatief karakter. De schilderijen toonden sobere en onkreukbare regeerders uit de oudheid en de bijbel. Ook Rembrandt schilderde voor het nieuwe raadhuis van Amsterdam.
De beelden op de frontons en de standbeelden werden gemaakt door Artus Quellien (1609-1668). Het carillon was een creatie van François Hemony. Hiervoor dienden aula's in het oude Rome als inspiratiebron. Een groot deel van het meubilair dateert uit 1808, toen Lodewijk Napoleon het Koninklijk Paleis op de Dam als paleis kreeg.

Paleis op de Dam

Op 9 april 1808 schonk de stad Amsterdam haar stadhuis aan de nieuwe koning van Holland, de broer van Bonaparte, Lodewijk Napoleon, om het stadhuis tijdelijk als paleis te gebruiken.Deze beslissing werd niet meer teruggedraaid en de stad verloor uiteindelijk haar bolwerk van de macht aan de monarchie, waarmee de stad zo lang op gespannen voet zou blijven staan. De drukke Waag op de Dam werd verplaats naar de Nieuwmarkt, omdat Lodewijk Napoleon vond dat het gebouw zijn uitzicht belemmerde. Hierdoor werd de Dam een leeg plein.
Na de Franse Tijd kregen de Oranjes het paleis. Het Gemeentebestuur verhuisde naar het Prinsenhof aan de Oudezijds Voorburgwal, het latere Grand Hotel. Deze situatie bleef meer dan anderhalve eeuw bestaan.

Vervolg uw reis door Amsterdam

Amsterdam Startpagina
Damrak
Leidseplein
Nieuwe Kerk
Nationaal Monument op de Dam