Paleis voor Volksvlijt

Vereeniging voor Volksvlijt

Het Paleis voor Volksvlijt werd tussen 1859 en 1864 gebouwd aan het Frederiksplein in Amsterdam door architect Cornelis Outshoorn. Samuel Sarphati (1813-1866) had in 1851 in Londen de wereldtentoonstelling bezocht. Met name het Crystal Palace had grote indruk op hem gemaakt.

Samuel Sarphati

De man die het Paleis voor Volksvlijt mogelijk maakte was de joodse ondernemer Samuel Sarphati. Sarphati was een doortastende en inspirerende man met een moderne visie op stad en samenleving. Hij zette een vuilnisdienst op, stichtte onder meer een abattoir, een Handelsschool, een Hogere Burgerschool, een maatschappij voor landontginning en de Nationale Hypotheekbank. Op de Vijzelgracht richtte Samuel Sarphati de eerste broodfabriek van Nederland op. De broodfabriek had een productie van negentienduizend broden per week. Toen hij even buiten de stad het Amstel Hotel liet bouwen verklaarde iedereen hem voor gek. Samuel Sarphati was een ziener, die zijn ideeën in daden omzette.

Vereeniging voor Volksvlijt

Samuel Sarphati richtte in 1853 de Vereeniging voor Volksvlijt op, met als doel realisatie van een vergelijkbaar gebouw in Amsterdam. Het Paleis voor Volksvlijt moest deel uitmaken van een omvangrijk uitbreidingsplan, waarin ook de Amsteloever en het gebied van de huidige wijk De Pijp waren opgenomen. In 1855 stemde de Amsterdamse gemeenteraad met het plan in.

Bouw Paleis voor Volksvlijt

De vereniging schreef in 1856 een prijsvraag uit voor het ontwerp van het Paleis voor Volksvlijt, maar geen van de inzendingen werd goed genoeg bevonden. De opdrachtgever benaderde hierna architect Cornelis Outshoorn. In september 1859 werd de eerste paal geslagen in het bijzijn van Koning Willem III. Op 16 augustus 1864 werd het gebouw geopend.

Tentoonstellingen en vermaak

Al snel bleek dat exploitatie als tentoonstellingsgebouw niet haalbaar was. Het Paleis voor Volksvlijt werd meer en meer een vermaakscentrum. Ook was het nodig om een deel van de tuin van het gebouw tussen Oosteinde en Westeinde te verkopen. Op dit grondstuk werd enkele jaren later een door Adolf Leonard van Gendt ontworpen galerij gebouwd, waarin luxe winkels werden gehuisvest. Het Paleis voor Volksvlijt werd in de nacht van 18 op 19 april 1929 door brand verwoest.
Op de plaats van het Paleis voor Volksvlijt verrees veertig jaar later het gebouw van de Nederlandse Bank.

Vervolg uw reis door Amsterdam

Amsterdam Startpagina
Koninklijk Paleis op de Dam
Museumplein
Nemo
Rembrandtplein